[Οι Βλάχοι (Αρμούνοι) της Πίνδου]  The Greek Vlachs  

Οι Αρμούνοι της Πίνδου

Το μέλλον

Ο 21ος αιώνας, ο αιώνας της έντονης οικονομικής παγκοσμιοποίησης και της ομοιογενοποιήσης της παγκόσμιας κουλτούρας μέσο Αγγλοσαξονικών κυρίως προτύπων βρίσκει τους Αρμούνους ήδη αρκετά ομοιογενοποιημένους με τους υπόλοιπους Έλληνες. Η τηλεόραση, οι μικτοί γάμοι, η έντονη αστικοποίηση κ.τ.λ. έχουν αλλάξει την ψυχοσύνθεση, τα ήθη και τον τρόπο ζωής των Αρμούνων. Οι συγκεκριμένες συνθήκες γεννούν αρκετά ερωτήματα όπως ποιό είναι το μέλλον της Αρμούνικης γλώσσας στην εποχή της παγκόσμιας Αγγλικής γλώσσας, εάν υπάρχει δυνατότητα να διατηρηθούν τα έθιμα και ίσως το πιο σημαντικό εάν αξίζει να προσπαθήσει κάποιος να πετύχει τα παραπάνω.

Η Αρμούνικη φυλή, μητρόπολη της οποίας για τουλάχιστον 1000 έτη είναι η Πίνδος, αποτελεί ένα από τα πλέον ζωτικότερα τμήματα του ελληνισμού σε όλους τους τομείς της κοινωνικής δραστηριότητας. Η κουλτούρα όμως βρίσκεται σε αβέβαιη κατάσταση. Η περηφάνια των Αρμούνων πλήττεται εδώ και 2 αιώνες. Ως πρώτη αιτία πρέπει να αναφερθεί η Ρουμανική Προπαγάνδα του 19ου και 20ου αιώνα και η αντίδραση του ελληνικού κράτους καθώς και οι εθνικιστικές εκκαθαρίσεις που έλαβαν χώρα στα Βαλκάνια τον 20ο κυρίως αιώνα. Η Ρουμανική προπαγάνδα προσπάθησε να εκμεταλλευτεί την ομοιότητα της Αρμούνικης με τη Ρουμανική γλώσσα. Ρουμανικά σχολεία δημιουργήθηκαν σε κάποιες περιοχές όπου διέμεναν Αρμούνοι με στόχο τον προσηλυτισμό τους στην Ρουμανική κουλτούρα. Οι πλειοψηφία των Αρμούνων όντας Ελληνόφρονες αντιστάθηκαν στην Ρουμανική προπαγάνδα η οποία ξεκίνησε το 1858 και σταμάτησε το 1913 μετά τη λήξη του δεύτερου βαλκανικού πολέμου.

Μια δεύτερη απειλή για την Αρμούνικη κουλτούρα αποτελεί η προπαγάνδα ξένων παραγόντων όπως η Τουρκία, αρκετοί επιστήμονες και δημοσιογράφοι καθώς και μερικοί Αρμούνικοι οργανισμοί του εξωτερικού οι οποίοι προσπαθούν κατά διαστήματα να δημιουργήσουν θέμα Αρμούνικης μειονότητας στην Ελλάδα. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης του εξωτερικού, βιβλία, εργασίες καθώς και το ίντερνετ χρησιμοποιούνται από τους δήθεν σωτήρες της φυλής, για να δημιουργήσουν λανθασμένες εντυπώσεις. Η στάση της Ευρώπης απέναντι στους Αρμούνους καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την παραπληροφόρηση που λαμβάνει από τους κύκλους του εξωτερικού. Εφόσον το ελληνικό κράτος αδυνατεί να προστατεύσει τους Αρμούνους και τα συμφέροντά του τότε η Πανελλήνια Ομοσπονδία των Βλάχων πρέπει να αναλάβει σημαντικότερες πρωτοβουλίες με στόχο την καλύτερη πληροφόρηση των αρμόδιων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ξένων μέσων μαζικής ενημέρωσης έτσι ώστε να μην αποκτούν αξία Αρμούνοι ψευτοσωτήρες τύπου Μπλέτσα (Παρότι ο Μπλέτσας καταδικάστηκε άδικα απο εθνικά υπερευαίσθητους έλληνες δικαστές για δήθεν ''διανομή ψευδών ειδήσεων'', δηλαδή φυλλάδιο που συμπεριελάμβανε τα Βλάχικα ως μια απο τις λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες της Ευρώπης, το όλο θέμα παρουσιάστηκε ως καταπίεση των Βλάχων) οι οποίοι στρεβλώνουν την εικόνα των Αρμούνων. Οι ξένοι δημοσιογράφοι και επιστήμονες οι οποίοι παρουσιάζουν τους Αρμούνους ως μια αδύναμη και παραγκωνισμένη φυλή υπό την επήρεια της Ελληνικής εθνικιστικής προπαγάνδας εκφράζουν ανοιχτά τον ανθελληνισμό τους και την απέχθειά τους για το γεγονός οτι οι Νεοέλληνες παρότι υποστηρίζουν οτι είναι απόγονοι των Αρχαίων Ελλήνων δεν έχουν πολλές ομοιότητες με τον πολιτισμό και το ιδεώδες των Αρχαίων. Οι ξένοι παράγοντες προφανώς δεν αντιλαμβάνονται οτι οι Αρμούνοι είναι αρκετά δυνατοί να καθορίσουν οι ίδιοι τη μοίρα της κουλτούρας τους και οτι απολαμβάνουν εξέχουσα θέση στη ελληνική κοινωνία με πρόσφατο παράδειγμα την Αρμούνικης καταγωγής σύζυγο του πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή. Όταν οι έξωθεν σωτήρες αφήσουν τους Αρμούνους ήσυχους τότε σίγουρα θα τους βοηθήσουν πραγματικά στο να διατηρήσουν την κουλτούρα τους.

Μια τρίτη απειλή αποτελεί η εγκατάλειψη των παραδόσεων από μερίδα των νέων των αστικών κέντρων καθώς και η σχεδόν καθημερινή επαφή των Αρμούνων με την απαξιωτική λέξη βλάχος (με β μικρό) η οποία συμπίπτει με τη λέξη Βλάχος (με Β κεφαλαίο). Η λέξη βλάχος χρησιμοποιείται κυρίως από μη σοφούς αστούς και είναι συνώνυμη με την έλλειψη μόρφωσης (κάτι που μάλλον χαρακτηρίζει αυτούς που την χρησιμοποιούν!), τον επαρχιωτισμό και την κτηνοτροφία. Οι νέες γενιές Ελλήνων Αρμούνικης καταγωγής βρίσκονται ανάμεσα σε δυνάμεις οι οποίες τις εμποδίζουν να είναι υπερήφανες για την κουλτούρα και την καταγωγή των γονιών τους. Πολλοί από όσους δεν έχουν μεγαλώσει με ισχυρές Αρμούνικες επιρροές αποφεύγουν να αναφέρονται στην καταγωγή τους. Η κουλτούρα των παρακμιακών επιδειξιών του Κολωνακίου δεν προσφέρει ζωτικό οξυγόνο στην παράδοση και σε κάποιες από τις σπουδαίες αξίες της πόσο μάλλον στην Βλάχικη που έχει συνωνυμία με τη λέξη βλάχος.

Παρόλες τις απειλές, η δράση, τα επιτεύγματα και ο πατριωτισμός των Αρμούνων μας επιτρέπουν να αισιοδοξούμε οτι οι νέες γενιές θα εκτιμήσουν σωστά την αξία της σε έναν αυξανόμενα ανήθικο και καταναλωτικό κόσμο. Οι Αρμούνοι πρέπει να πληροφορήσουν τους υπόλοιπους Έλληνες για το ποίοι είναι και τι έχουν προσφέρει στο ελληνικό έθνος και να μην επιτρέψουν να μετατρέπεται η κουλτούρα τους σε ταμπού για το οποίο κανείς δεν επιθυμεί να συζητάει. Έχουν αποκτήσει με θυσίες το δικαίωμα να αισθάνονται υπερήφανοι για την καταγωγή τους και να πορεύονται στη ζωή καμαρωτά σαν τις πέρδικες της Πίνδου.

Την Αρμούνικη ιστορία την γράφουμε εμείς και μόνο εμείς, ας αγνοήσουμε τους προπαγανδιστές του εξωτερικού, ας αγνοήσουμε την άκρατη κατανάλωση και ας πιστέψουμε σε αιώνιες αξίες που έχουν δοκιμαστεί στο πέρασμα των αιώνων. Λίγη φιλοξενία, ανθρωπισμός και ρομαντισμός δεν βλάπτουν.

H προσφορά στο νεοελληνικό έθνος

Στην Οθωμανική αυτοκρατορία που δεν υπήρχαν σύνορα στα Βαλκάνια όπως σήμερα οι Αρμούνοι διαδραμάτισαν πρωταγωνιστικό ρόλο στο εμπόριο της βαλκανικής χερσονήσου. Η Μοσχόπολη αποτελεί το σπουδαιότερο παράδειγμα Αρμούνικης παροικίας και ακολουθείτε από την εμπορική παρουσία των Αρμούνων στα μεγάλα κέντρα της βαλκανικής ακόμη και πέρα από αυτήν. Ως ένας από τους κύριους λόγους της εμπορικής επιτυχίας των Αρμούνων υπήρξαν τα ειδικά προνόμια που τους παραχωρήθηκαν απο την Πύλη με στόχο την (ανεπιτυχή) διαίρεση του ελληνισμού καθώς και την ομαλή εμπορική κίνηση απο τα στρατηγικά σημεία της Πίνδου που στην πλειοψηφία τους ελέγχονταν από αυτούς. Η παρουσία των Αρμούνων σε σπουδαία περάσματα όπως ο Ζυγός του Μετσόβου τους βοήθησε επίσης στο να αναπτύξουν την εμπορικότητά τους.

Το 1905 ο διευθυντής της βρετανικής σχολής στην Αθήνα ο D. G. Hogart έγραφε ότι οι Βλάχοι της Μοσχόπολης (σήμερα Αλβανική κωμόπολη) ελέγχοντας το μεγάλο δρόμο Ζυγό διεξήγαγαν ιδιαίτερα επικερδές εμπόριο και επίσης <<... για την απελευθερωμένη Ελλάδα είναι (ήταν) το καλύτερο στοιχείο σταθερότητας και προόδου>>. Ο Osbert Lancaster αναφέρει ότι πάρα πολλά νεοκλασικά δημιουργήματα της Αθήνας του 19ου αιώνα σχεδιάστηκαν από Γερμανούς αρχιτέκτονες αλλά χωρίς τις δωρεές των πλούσιων Βλάχων δεν θα ήταν δυνατόν να χτισθούν πολλά από αυτά όπως το Παναθηναϊκό στάδιο που χτίσθηκε για τις ανάγκες των ολυμπιακών αγώνων του 1896, η Ακαδημία, το εθνικό αρχαιολογικό μουσείο, το Μετσόβειο πολυτεχνείο καθώς και η στρατιωτική ακαδημία. Τα ονόματα των ευεργετών είναι αρκετά όπως Γεώργιος Αβέρωφ, Σίμος Σίνας, Γεώργιος Αρσάκης, Μιχαήλ Τοσίτσας.

Πέραν των γενναίων δωρεών, οι Αρμούνοι προσέφεραν πάρα πολλά στην απελευθέρωση από τους Τούρκους. Έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιτυχίας της ελληνικής επανάστασης αποτέλεσαν οι ιδέες και η δραστηριότητα των Ελλήνων της τότε διασποράς, μεγάλο μέρος των οποίων ήταν από τη Μοσχόπολη ή διάφορες άλλες Αρμούνικες μητροπόλεις. Οι Έλληνες της διασποράς με συγγράμματα, ιδέες και χρήματα προετοίμασαν πνευματικά τους υπόδουλους Έλληνες για την επανάσταση. Το λαμπρότερο παράδειγμα Αρμούνου διανοούμενου υπήρξε ο Ρήγας Φεραίος ο οποίος αφού άντλησε έμπνευση και ιδέες από τον ευρωπαϊκό διαφωτισμό έγραψε σπουδαία συγγράμματα όπως ο Θούριος και η Χάρτα ενώ ξεσήκωνε και ενέπνεε τους υπόδουλους εώς ότου πέρασε στην αθανασία μετά τον μαρτυρικό θάνατό του.

Η συμβολή των Αρμούνων σε πολλούς τομείς της κοινωνικής δραστηριότητας του νεοελληνικού κράτους είναι εμφανής στο έργο ή τη δράση γνωστών Αρμούνων. Οι ποιητές Κώστας Κρυστάλλης και Γεώργιος Ζαλοκώστας καταγόταν από το Συρράκο. Oι συνθέτες Απόστολος Καλδάρας, Κώστας Βίρβος και Μπάμπης Μπακάλης καθώς και ο τραγουδιστής Δημήτρης Μητροπάνος είναι επίσης Αρμούνικης καταγωγής.

Σημαντική υπήρξε επίσης η κοινοβουλευτική παρουσία. Ο πρώτος συνταγματικός Πρωθυπουργός της Ελλάδας (1844-1847) ο Ιωάννης Κωλλέτης καταγόταν από το Συρράκο και είχε παραδεχθεί ότι οι γονείς του μιλούσαν μόνο Αρμούνικα. Ο αριθμός των υπουργών και βουλευτών είναι άξιος αναφοράς με γνωστότερο παράδειγμα τον Ευάγγελο Αβέρωφ ο οποίος εκτός από υπουργός διετέλεσε και αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας.

Πνευματικά δικαιώματα © Δημήτριος Λεβέντης

Επάνω -->